Bạn vừa gom được 5-10 triệu. Lần đầu trong đời tài khoản có một con số mà nhìn vào thấy nhẹ người. Và y như rằng, câu hỏi bật lên ngay trong đầu là: đầu tư gì với 5-10 triệu này cho nó sinh lời?
Tôi hiểu cảm giác đó. Tiền nằm im trong tài khoản, bạn thấy sốt ruột. Lướt một vòng mạng xã hội là thấy người ta khoe lãi, khoe x2 x3, khoe “chỉ cần vài triệu là bắt đầu được”. Tự nhiên thấy mình đang chậm chân, đang bỏ lỡ.
Tôi viết bài này để nói thẳng một câu mà có thể bạn không thích nghe lúc đầu: với 5-10 triệu, đừng đi tìm kênh lãi cao. Không phải vì bạn không xứng đáng kiếm nhiều. Mà vì ở chặng này, đi tìm lãi cao là đi sai hướng. Hai chỗ đáng bỏ tiền nhất khi vốn còn nhỏ không nằm ở mấy cái sàn hứa hẹn. Tôi sẽ chỉ ra ở dưới.
Tại sao “tìm kênh lãi cao” lại là cái bẫy đầu tiên
Tôi từng là người ôm nợ. Từng có giai đoạn làm gì cũng thấy mình đi sau người ta. Nên tôi quá hiểu cái tâm lý “có chút tiền là muốn nó đẻ ra tiền ngay”.
Vấn đề là thế này. Khi bạn mới có 5-10 triệu, cái bạn đang thiếu không phải là một kênh sinh lời. Cái bạn đang thiếu là một cái nền. Mà người ta lại hay đi làm ngược: chưa có nền đã đòi xây tầng cao.
Bạn cứ thử nghĩ mà xem. Bỏ 10 triệu vào một kênh hứa lãi 30%, giỏi lắm sau một năm bạn lời được 3 triệu. Mà đó là trong trường hợp đẹp nhất, mọi thứ đúng như lời hứa. Còn nếu nó là trò lùa gà thì bạn mất sạch 10 triệu. Rủi ro thì bằng cả gia tài nhỏ của bạn, mà phần thưởng nếu thắng cũng chỉ vài triệu lẻ. Đổi cả cái nền đang dựng dở để lấy vài triệu, theo tôi là không đáng.
Tôi không nói đầu tư là xấu. Tôi nói là sai thời điểm. Khi vốn còn nhỏ, đòn bẩy lớn nhất của bạn không phải lãi suất. Đòn bẩy lớn nhất là khả năng kiếm ra nhiều hơn của chính bạn. Phần sau tôi nói rõ chỗ này.
Một câu hỏi tôi muốn bạn tự trả lời trước
Trước khi nghĩ đến chuyện có 10 triệu nên làm gì để đầu tư, tôi muốn bạn dừng lại một nhịp và tự hỏi: nếu tháng sau xe hỏng, người nhà ốm, hay công ty cho nghỉ đột ngột, thì bạn lấy tiền đâu ra?
Tôi để ý một điều, và đây là điều tôi thấy đi thấy lại ở rất nhiều người trẻ. Nhiều người chưa có nổi một khoản phòng thân mà đã đòi đi đầu tư. Trong túi chưa có cái đệm nào để đỡ khi vấp, vậy mà tiền vừa dư ra một chút là nghĩ ngay tới chuyện đem đi mạo hiểm.
Nguyên tắc mà tôi tin và tự áp cho mình là: nên dựng được một quỹ phòng thân, cỡ khoảng 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt, làm cái nền trước đã. Rồi sau đó mới tính tới chuyện đầu tư vào những thứ rủi ro hơn. Cái thứ tự này quan trọng. Vì nếu bạn nhảy thẳng vào kênh rủi ro mà chưa có nền, thì chỉ cần một biến cố nhỏ là bạn phải bán tháo khoản đầu tư đúng lúc xấu nhất để lấy tiền chữa cháy. Lúc đó vừa mất tiền, vừa mất luôn cái nhịp.
Cho nên với tôi, câu hỏi đầu tư cho người mới ít vốn không bắt đầu bằng “mua gì”. Nó bắt đầu bằng “mình đã có cái đệm chưa”.
Chỗ đáng bỏ tiền số 1: gửi tiết kiệm để dựng nền an toàn
Tôi biết, nghe tới gửi tiết kiệm là nhiều bạn thấy chán. Nó không hào nhoáng. Không ai khoe ảnh sổ tiết kiệm để câu like. Lãi suất ngân hàng thì khiêm tốn, lại còn bị lạm phát ăn bớt đi một phần sức mua. Mấy cái đó là thật, tôi không giấu bạn. Gửi tiết kiệm cũng có những yếu tố bạn cần cân nhắc, chứ không phải là phép màu giữ tiền.
Nhưng đây là lý do tôi vẫn đặt nó ở vị trí số 1 cho chặng 5-10 triệu.
Thứ nhất, nó là cái nền giữ bạn không sụp khi có biến cố. Cái quỹ phòng thân tôi nói ở trên, chỗ tự nhiên nhất để cất nó chính là một khoản tiết kiệm mà bạn rút ra được khi cần. Nó không sinh lời nhiều, đúng. Nhưng nhiệm vụ của nó không phải sinh lời. Nhiệm vụ của nó là làm cho bạn ngủ ngon, và là cái phao để bạn không chết đuối khi sóng tới.
Thứ hai, và cái này quan trọng hơn nhiều người nghĩ, gửi tiết kiệm dạy bạn một nếp. Nếp giữ tiền. Khi bạn quen với việc mỗi tháng tách ra một khoản, cất đi, không đụng vào, thì bạn đang xây một cái kỷ luật. Mà tiền bạc nói cho cùng, phần lớn là chuyện kỷ luật chứ không phải chuyện thông minh. Tôi gặp nhiều người kiếm rất giỏi mà vẫn nghèo, vì giữ thì dở. Cái nếp này, một khi đã có, nó theo bạn cả đời và nó đáng giá hơn vài phần trăm lãi suất rất nhiều.
So sánh gửi tiết kiệm hay đầu tư ở chặng vốn nhỏ, với tôi câu trả lời rõ ràng. Bạn dựng nền trước bằng tiết kiệm, rồi mới nói chuyện đầu tư sau. Không phải vì tiết kiệm tốt hơn đầu tư về mặt sinh lời. Mà vì đúng thứ tự thì cả đời tài chính của bạn mới vững.
Chỗ đáng bỏ tiền số 2: đầu tư vào bản thân, kênh sinh lời lớn nhất lúc này
Đây là phần tôi tâm đắc nhất, và cũng là phần mà ngày xưa tôi ước có ai đó nói cho tôi sớm hơn.
Nếu bạn hỏi tôi đầu tư gì với 5-10 triệu mà cho tỷ suất sinh lời cao nhất ở giai đoạn này, tôi không chỉ vào bất kỳ cái sàn nào. Tôi chỉ vào chính bạn. Đầu tư vào bản thân là kênh có ROI, tức tỷ suất sinh lời, lớn nhất khi vốn còn nhỏ. Tôi tin điều này bằng cả trải nghiệm của mình.
Lý do đơn giản đến mức nhiều người bỏ qua. Khi số vốn còn nhỏ, dù bạn có giỏi đầu tư cỡ nào, 10 triệu lời thêm vài chục phần trăm cũng chỉ ra vài triệu. Nó không đổi được đời bạn. Nhưng cũng 5-10 triệu đó, nếu bạn bỏ vào một kỹ năng làm tăng thu nhập, thì cái nó sinh ra không tính bằng phần trăm. Nó tính bằng lần. Một kỹ năng tốt có thể nâng thu nhập hàng tháng của bạn lên, và cái mức nâng đó nó lặp lại tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác.
Cụ thể là bỏ tiền vào đâu? Vào một nghề tay trái mà bạn có thể bắt đầu từ con số nhỏ. Vào một kỹ năng chuyên môn giúp bạn được trả cao hơn ở chính công việc đang làm. Vào một công cụ làm việc giúp bạn làm nhanh hơn, nhận được nhiều việc hơn. Vào một khóa học tử tế dạy bạn một thứ mà thị trường đang trả tiền. Mấy thứ đó, khi nó vào đầu bạn rồi thì không ai lấy đi được, không sàn nào làm nó bay hơi sau một đêm.
Tôi nói từ chính đời mình. Cái cách tôi bò ra khỏi nợ nần không phải nhờ tôi giỏi lướt sóng một tài khoản nhỏ. Tôi lật được đời mình nhờ cày kinh doanh thật, nhờ liên tục nâng kỹ năng, và nhờ kỷ luật giữ mình đi đường dài. Không có cú x mấy lần nào hết. Chỉ có việc tôi đầu tư vào năng lực kiếm tiền của bản thân, ngày qua ngày. Và đó là khoản đầu tư trả lại cho tôi nhiều nhất, không khoản nào sánh được.
Tôi cũng phải nói thật để bạn cân nhắc cho đúng. Kết quả của tôi là của tôi, nó không đảm bảo lặp lại y hệt với bạn. Đầu tư vào bản thân cũng có cái khó của nó: phải chọn đúng thứ để học, phải thật sự áp dụng được vào việc kiếm tiền, chứ không phải cứ mua khóa học về cất đó là xong. Nhưng so về tỷ lệ ăn thua, tôi tin đây là chỗ đặt cược an toàn và đáng nhất khi bạn còn ít vốn.
Vài lời về mấy kênh “hứa làm giàu nhanh”
Tôi để phần này ở gần cuối, vì tôi không muốn bài viết thành một bài đi dọa người ta.
Tôi chỉ kể bạn nghe góc nhìn của tôi. Tôi ghét mấy lời hứa làm giàu nhanh. Ghét thật lòng. Mỗi lần thấy ai đó vẽ ra cảnh bỏ vài triệu vào là x2 x3, là đổi đời sau vài tuần, tôi đều thấy gờn gợn. Vì tôi đã đi qua đủ lâu để biết, cái gì dễ và nhanh quá mức thường là có người đang ăn phần của bạn ở đâu đó.
Người mới có chút dư hay là đối tượng bị nhắm tới nhất. Bạn vừa có 5-10 triệu, vừa sốt ruột, vừa chưa có kinh nghiệm để phân biệt thật giả. Đúng kiểu con mồi mà mấy trò lùa gà thích nhất. Họ không bán cho bạn cơ hội. Họ bán cho bạn cái cảm giác sắp giàu. Và cái cảm giác đó đắt lắm, nó có thể lấy đi cả cái nền bạn vừa dựng.
Tôi không bảo bạn đừng bao giờ đụng tới mấy kênh rủi ro. Tôi chỉ nói: không phải bây giờ, không phải với cái vốn nhỏ này, và không phải khi bạn còn chưa có cả quỹ phòng thân. Lo cái nền trước. Nâng năng lực kiếm tiền của mình trước. Mấy cuộc chơi rủi ro hơn, để dành cho lúc bạn đã đủ vững và đủ hiểu để chơi mà không sợ cháy túi.
Vậy túm lại, đầu tư gì với 5-10 triệu?
Nếu phải gói lại trong một câu, tôi sẽ nói thế này. Với 5-10 triệu, đừng đi tìm kênh lãi cao. Hãy chia tiền vào hai chỗ.
Một phần để gửi tiết kiệm, dựng cái quỹ phòng thân và tập cho mình cái nếp giữ tiền. Đó là nền.
Phần còn lại, đầu tư vào chính bạn. Một kỹ năng, một nghề tay trái, một công cụ làm bạn kiếm được nhiều hơn. Đó là đòn bẩy thật sự ở chặng này.
Làm xong hai cái đó, vài năm sau nhìn lại, bạn sẽ thấy nó đáng hơn nhiều so với việc đem 10 triệu đi đánh cược. Tôi tin vậy, vì đó là con đường tôi đã đi.
👉 Nhận Bộ kit Dòng Chảy Lương Tự Động (miễn phí)
Còn nếu giờ bạn chưa muốn lấy cũng không sao. Tối nay làm thử một việc: kiểm xem mình đã có quỹ phòng thân chưa, nếu chưa thì để dành chính là bước đầu tư đầu tiên.
Câu hỏi hay gặp
Có 10 triệu nên làm gì đầu tiên? Theo cách tôi làm, việc đầu tiên không phải là tìm chỗ đầu tư, mà là kiểm tra xem mình đã có quỹ phòng thân chưa. Nếu chưa, tôi sẽ ưu tiên gửi tiết kiệm để dựng cái nền 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt trước. Có nền rồi mới tính bước tiếp.
Gửi tiết kiệm hay đầu tư thì tốt hơn? Tôi không nghĩ là cái nào tốt hơn cái nào một cách tuyệt đối. Tôi nghĩ về thứ tự. Khi vốn còn nhỏ và chưa có đệm an toàn, tôi chọn tiết kiệm để dựng nền trước. Đầu tư rủi ro hơn thì để sau, khi đã đủ vững. Còn việc sinh lời thật sự ở chặng này, với tôi nằm ở chỗ đầu tư vào bản thân.
Đầu tư vào bản thân cụ thể là làm gì với 5-10 triệu? Là bỏ tiền vào một kỹ năng giúp bạn tăng thu nhập. Có thể là một khóa học nghề tay trái, một kỹ năng chuyên môn để được trả cao hơn, hay một công cụ làm việc giúp bạn làm nhanh và nhận nhiều việc hơn. Điểm mấu chốt là chọn thứ mà thị trường đang trả tiền, và bạn phải thật sự dùng nó để kiếm ra tiền, chứ không chỉ học cho biết.
Tôi đang sốt ruột muốn đầu tư crypto cho kịp người ta, có nên không? Đây là quyết định của riêng bạn và tôi không khuyên bạn mua hay không mua thứ gì cụ thể. Tôi chỉ chia sẻ là với cái vốn nhỏ và khi chưa có quỹ phòng thân, tôi sẽ không đặt cược vào những kênh biến động mạnh. Cái sốt ruột “cho kịp người ta” thường là thứ khiến mình ra quyết định tệ nhất. Bạn tự cân nhắc kỹ, hoặc hỏi người có chuyên môn trước khi xuống tiền.
Về tác giả
Tôi là Lộc. Tôi là dân kinh doanh thực chiến, từng ôm nợ và tự bò ra. Cái cách tôi lật được đời mình không nhờ lướt sóng một tài khoản nhỏ, mà nhờ cày kinh doanh thật, nâng kỹ năng liên tục và giữ kỷ luật đi đường dài. Mọi thứ tôi viết ở đây đều là từ trải nghiệm thật của tôi, không tô vẽ. Tôi chia sẻ vì tôi tin nó giúp được ai đó đang ở chặng tôi từng đứng.
Lưu ý quan trọng
Bài viết này là chia sẻ trải nghiệm và quan điểm cá nhân của tôi, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính. Mọi quyết định liên quan đến tiền bạc và đầu tư đều có rủi ro, và rủi ro đó là của riêng bạn. Tôi không gợi ý bất kỳ mã, sàn, kênh hay sản phẩm tài chính cụ thể nào, không hứa hẹn lợi nhuận, không đảm bảo bất cứ kết quả nào. Kết quả của tôi là của tôi, nó không đảm bảo sẽ lặp lại với bạn. Gửi tiết kiệm cũng có những yếu tố cần cân nhắc như lãi suất và lạm phát ảnh hưởng tới sức mua, nên đừng coi nó là phương án hoàn hảo trong mọi trường hợp. Trước khi xuống tiền vào bất cứ đâu, bạn hãy tự cân nhắc kỹ theo hoàn cảnh của mình, hoặc tham khảo ý kiến của chuyên gia tài chính có chuyên môn.